Piyasa jargonuna hakim olun. Teknik terimleri, stratejileri ve konseptleri risksiz ortamda deneyimleyerek öğrenin.
Açığa satış (Short), bir varlığın fiyatının düşeceği beklentisiyle yapılan bir işlem türüdür. Yatırımcı, elinde olmayan bir varlığı ödünç alarak satar ve fiyat düştüğünde daha ucuzdan geri alarak aradaki farktan kar elde etmeyi amaçlar. CoinArena'da bu işlemi risk almadan simüle edebilirsiniz.
Kaldıraç (Leverage), yatırımcının işlem açmak için sahip olduğu sermayeden daha büyük pozisyonlar kontrol etmesine olanak tanıyan bir sistemdir. Örneğin 10x kaldıraç ile, $100 bakiyenizle $1000'lık işlem yapabilirsiniz. Kazancı artırabileceği gibi riski de artırır.
Emir defteri (Order Book), bir kripto para birimi veya finansal varlık için verilen tüm açık alım ve satım emirlerinin fiyat seviyelerine göre listelendiği elektronik bir tablodur. Piyasa derinliğini, likiditeyi ve anlık arz-talep dengesini gösterir.
Blokzincir, işlemlerin şifrelenmiş bloklar halinde birbirine bağlandığı, merkezi olmayan ve dağıtık bir kayıt defteridir. Veriler bir kez kaydedildikten sonra geriye dönük olarak değiştirilemez, bu da sistemi güvenli ve şeffaf kılar.
Kripto cüzdan, kripto paralarınızı göndermek, almak ve saklamak için kullanılan dijital bir araçtır. Aslında paraların kendisini değil, onlara erişim sağlayan 'özel anahtarları' (private key) saklar. Sıcak (çevrimiçi) ve soğuk (çevrimdışı) olmak üzere ikiye ayrılır.
Boğa piyasası (Bull Market), fiyatların yükseldiği veya yükselmesinin beklendiği piyasa trendini ifade eder. Boğaların boynuzlarını aşağıdan yukarıya savurma hareketinden esinlenilmiştir. Yatırımcı güveninin yüksek olduğu dönemlerdir.
Ayı piyasası (Bear Market), fiyatların sürekli düşüş eğiliminde olduğu ve yatırımcıların kötümser olduğu dönemdir. Ayıların pençelerini yukarıdan aşağıya vurma hareketinden gelir. Genellikle %20 veya daha fazla düşüşlerde bu terim kullanılır.
FUD (Fear, Uncertainty, Doubt), piyasada panik yaratarak fiyatları düşürmek veya manipüle etmek için yayılan olumsuz ve genellikle yanıltıcı haberlerdir. 'FUD'a kapılmak', bu haberlerden etkilenip panikle satış yapmak anlamına gelir.
FOMO (Fear of Missing Out), başkalarının kar ettiğini görüp fırsatı kaçırma endişesiyle yapılan aceleci alım korkusudur. Genellikle fiyat tepedeyken alım yapılmasına ve zarara yol açar.
HODL, kripto para dünyasında 'Hold' (Tutmak) kelimesinin yanlış yazımından doğan efsanevi bir terimdir. Fiyatlar düşse bile satmayıp elde tutmayı ifade eder. Ayrıca 'Hold On for Dear Life' (Hayata Tutunurcasına Tut) olarak da açılır.
Likidasyon, kaldıraçlı işlemlerde zararın teminat miktarını aşması durumunda borsanın pozisyonu otomatik olarak kapatmasıdır. 'Likit olmak', tüm paranın kaybedilmesi anlamına gelir. CoinArena'da margin yönetimi hayati önem taşır.
Stop-Loss (SL), bir işlem ters gittiğinde zararı belirli bir seviyede sınırlamak için önceden girilen otomatik emir türüdür. Sermayeyi korumanın en etkili yoludur. 'Stop patlatmak' ise piyasanın bu emri tetikleyip ters yöne dönmesidir.
Take-Profit (TP), pozisyon belirli bir kar oranına ulaştığında işlemin otomatik olarak kapatılmasını sağlayan emirdir. Duygusal davranıp daha fazlasını beklerken karı eritmemek için kullanılır.
Market Cap, bir kripto paranın dolaşımdaki toplam arzının güncel fiyatla çarpılmasıyla bulunan toplam değerdir. Bir projenin büyüklüğünü ve dominasyonunu anlamak için en önemli metriktir.
Hacim (Volume), belirli bir zaman diliminde (örneğin 24 saat) alınıp satılan toplam kripto para miktarını veya dolar değerini ifade eder. Yüksek hacim, trendin güçlü olduğunu ve ilginin yüksek olduğunu gösterir.
Balina (Whale), elinde piyasa fiyatını etkileyebilecek kadar yüklü miktarda kripto para bulunduran kişi veya kurumlara denir. Balinaların hareketleri küçük yatırımcılar (planktonlar) için belirleyicidir.
Altcoin (Alternatif Coin), Bitcoin dışındaki tüm kripto para birimlerine verilen genel addır. Ethereum, Ripple, Solana gibi projeler birer altcoindir. Her birinin farklı bir teknolojisi veya amacı olabilir.
Stablecoin, değeri genellikle Amerikan Doları (USD) gibi istikrarlı bir varlığa 1:1 oranında sabitlenmiş kripto para birimidir. USDT (Tether) ve USDC en bilinenleridir. Piyasada volatilitenden korunmak için 'güvenli liman' olarak kullanılır.
Gas fee, blockchain ağında (özellikle Ethereum) bir işlem yapmak için madencilere veya doğrulayıcılara ödenen işlem ücretidir. Ağ trafiği arttıkça bu ücretler yükselebilir.
Rekt, İngilizce 'Wrecked' (mahvolmuş) kelimesinden türemiş bir argo terimdir. Büyük bir işlemden çok ağır zarar eden veya likit olan yatırımcılar için kullanılır. 'Rekt oldum' demek, 'battım' demektir.
Diamond Hands (Elmas Eller), piyasa ne kadar sert düşerse düşsün veya ne kadar yükselirse yükselsin coinini asla satmayan, çelik gibi sinirlere sahip yatırımcıları tanımlar. Panik satışının tam tersidir.
Paper Hands (Kağıt Eller), en ufak bir düşüşte korkup satış yapan, risk toleransı düşük yatırımcılar için kullanılan küçümseyici bir terimdir. Elmas ellerin zıttıdır.
ROI (Return on Investment), bir yatırımdan elde edilen kar veya zararın yatırılan ana paraya oranını gösteren yüzde değerdir. Başarılı bir trader olmak için ROI takibi şarttır.
ATH (All-Time High), bir kripto paranın piyasaya çıktığı günden bu yana gördüğü en yüksek fiyat seviyesidir. Bir coin ATH yaptıysa önünde direnç yok demektir, fiyat keşfine çıkar.
ATL (All-Time Low), bir coinin tarih boyunca düştüğü en düşük fiyat seviyesidir. Genellikle ayı piyasasının en derin noktalarında görülür.
Pump ve Dump, bir grubun organize olup değersiz bir coini toplu alımla yükselttikten (Pump) sonra, heyecana kapılan küçük yatırımcılara tepeden satıp fiyatı çakması (Dump) dolandırıcılığıdır.
Teknik analiz, geçmiş fiyat hareketlerini ve grafik formasyonlarını inceleyerek gelecekteki fiyat yönünü tahmin etme yöntemidir. 'Tarih tekerrürden ibarettir' prensibine dayanır.
Temel analiz, bir projenin gerçek değerini bulmak için ekibini, teknolojisini, yol haritasını ve ekonomik faktörleri incelemektir. Fiyattan çok projenin kalitesine odaklanır.
RSI (Göreceli Güç Endeksi), fiyatın aşırı alım (70 üzeri) veya aşırı satım (30 altı) bölgelerinde olup olmadığını gösteren popüler bir teknik analiz indikatörüdür. Dönüş sinyalleri için kullanılır.
MACD, trendin yönünü ve gücünü ölçen, hareketli ortalamaların birbirine yakınlaşması ve uzaklaşması prensibine dayanan bir osilatördür. 'Al' ve 'Sat' sinyalleri üretmekte oldukça popülerdir.
Hareketli ortalama (MA), belirli bir süre zarfındaki fiyatların ortalamasını alarak grafikteki gürültüyü azaltan bir çizgidir. MA50 ve MA200 gibi seviyeler güçlü destek/direnç olarak çalışır.
Mum grafikleri, fiyat hareketlerini en detaylı gösteren grafik türüdür. Her bir mum, seçilen zaman dilimindeki açılış, kapanış, en yüksek ve en düşük fiyat bilgisini verir. Yeşil yükselişi, kırmızı düşüşü simgeler.
Destek, fiyatın düşerken alıcı bulup sektiği taban seviyesidir. Direnç ise fiyatın yükselirken satıcı baskısıyla karşılaşıp geri döndüğü tavan seviyesidir. Bu seviyeler ticaretin belkemiğidir.
KYC (Müşterini Tanı), borsaların kara para aklama ve dolandırıcılığı önlemek için kullanıcılarından kimlik belgesi ve fotoğraf talep ettiği zorunlu doğrulama sürecidir.
PnL (Profit and Loss), yaptığınız işlemlerden elde ettiğiniz toplam kar veya zararı gösterir. 'Gerçekleşmemiş PnL' (Unrealized) henüz pozisyon kapatılmadığı için kesinleşmemiş kardır, 'Gerçekleşmiş PnL' (Realized) ise cebe giren kardır.
Spread, alış fiyatı (bid) ile satış fiyatı (ask) arasındaki farktır. Bankalarda döviz alırken gördüğünüz 'makas' gibidir. Düşük hacimli coinlerde spread yüksek olur, bu da alırken anında zararla başlamanıza neden olabilir.
Slippage, bir emri verdiğiniz fiyatla işlemin gerçekleştiği fiyat arasındaki farktır. Fiyat çok hızlı değişiyorsa, emriniz beklediğinizden daha kötü bir fiyattan gerçekleşebilir.
Madencilik, karmaşık matematiksel problemleri çözerek blockchain ağındaki işlemleri doğrulama ve karşılığında yeni üretilen coinlerle ödüllendirilme sürecidir. Bitcoin ağının güvenliğini bu sistem (PoW) sağlar.
Staking, kripto varlıklarınızı belirli bir süre kilitli tutarak ağın güvenliğine katkıda bulunma ve bunun karşılığında faiz benzeri ödül kazanma işlemidir. Pasif gelir elde etmenin popüler bir yoludur.
DeFi (Decentralized Finance), bankalar gibi aracı kurumları ortadan kaldırarak akıllı kontratlar üzerinden borç alma, verme ve ticaret yapma imkanı sunan finansal ekosistemdir.
DEX (Decentralized Exchange), kullanıcıların cüzdanlarını bağlayarak doğrudan birbirleriyle (P2P) veya likidite havuzları üzerinden işlem yaptığı, merkezi bir otoritenin olmadığı borsalardır (örn. Uniswap).
CEX (Centralized Exchange), bir şirket tarafından yönetilen, kullanıcı fonlarının borsanın cüzdanlarında tutulduğu geleneksel borsa yapısıdır. Hızlı işlem ve müşteri desteği sunarlar (örn. Binance, CoinArena).
Seed Phrase, cüzdanınızı oluştururken size verilen 12 veya 24 kelimelik şifredir. Bu kelimeler cüzdanın anahtarıdır. Kaybederseniz fonlarınıza asla ulaşamazsınız, başkasına verirseniz cüzdanınız boşaltılır.
Soğuk cüzdan, internet bağlantısı olmayan fiziksel (USB benzeri) cüzdanlardır. İnternete bağlı olmadıkları için hacklenmeleri imkansıza yakındır. Uzun vadeli saklama için en güvenli yöntemdir.
NFT, blockchain üzerinde kaydedilen, kopyalanamayan ve değiştirilemeyen eşsiz dijital varlıktır. Dijital sanat, oyun eşyaları veya sahiplik belgeleri olarak kullanılır.
Halving, Bitcoin madencilik ödülünün her 210.000 blokta bir (yaklaşık 4 yılda bir) yarı yarıya düşmesidir. Arzın azalması genellikle fiyatın uzun vadede yükselmesine neden olan bir arz şoku yaratır.
Whitepaper, bir kripto projesinin amacını, teknolojisini, çözümünü ve yol haritasını detaylıca anlatan teknik dokümandır. Yatırım yapmadan önce mutlaka okunmalıdır.
Airdrop, bir projenin tanıtımını yapmak ve topluluk oluşturmak amacıyla kullanıcılara ücretsiz token dağıtmasıdır. Genellikle erken dönem kullanıcılarına veya belirli görevleri yapanlara verilir.
WAGMI (We All Gonna Make It - Hepimiz Başaracağız), topluluk içindeki iyimserliği ifade eder. NGMI (Not Gonna Make It - Başaramayacak), kötü kararlar veren veya karamsarlar için kullanılır.
Rug Pull, geliştiricilerin projeyi aniden terk edip tüm likiditeyi çekerek kaçtığı ve yatırımcıların elindeki tokenları değersiz bıraktığı bir dolandırıcılık türüdür.
DYOR (Do Your Own Research), 'Başkasına güvenme, kendi araştırmanı kendin yap' demektir. Kriptoda fenomenlerin veya başkalarının tavsiyesiyle yatırım yapmanın riskli olduğunu hatırlatır.
Discord topluluğumuza katılın ve wikiye katkıda bulunun. Öğrenerek kazanın.
Discord